2017, Cilt 33, Sayı 1, Sayfa(lar) 001-007
Soyanın (Glycine max L.) farklı ekstraktlarının pimordial, primer ve sekonder folliküllere etkisi
Yeşim Ceylantekin1, Esra Küpeli Akkol2, Vural Özdemir3
1Department of Nursing, Afyon Kocatepe University, Afyonkarahisar, Turkey
2Department of Pharmacognosy, Gazi University, Ankara, Turkey
33Department of Anatomy, Afyon Kocatepe University, Afyonkarahisar, Turkey
Anahtar Sözcükler: Fitoöstrojen, Glycine max L., reprodüktif sistem, stereoloji

Amaç: Soya (Glycine max L.)’ın dişi üreme sistemi üzerine etkileri araştırmaktır.

Gereç ve Yöntem: Soya bitkisi n-hekzan, etil asetat ve etanol ekstrak edilerek ratlara oral yolla 1 ay süre ile 100 ve 200 mg/kg dozlarında (SID) verildi. Ratların diöstrus durumu vajinal smear yöntemi ile menstrual siklus gözlenerek belirlendi. Deneme sürecinin sonunda hayvanlar ötenazi edildi. Üreme sistemi organları stereolojik yöntemlerle ratlardan alınarak analiz edildi. Ovaryumdaki foliküller stereolojik olarak optik disektör metodu ile sayıldı. Ovaryum ve uterusun ağırlığı da değerlendirildi.

Bulgular: 200 mg/kg dozunda soya etanol ekstresi verilen ratların genital sisteminde bazı değişiklikler meydana geldi. Test gruplarında vajinal açıklık arttı, önemli bir ağırlık artışı gözlenmezken uterin hiperemi oluştuğu belirlendi. Relatif ovaryum ağırlığı, uterus ağırlığı arttı ve epitelyal hücrelerin irileştiği gözlendi. Primordial, primer folikül sayılarında tüm gruplarda önemli bir fark gözlenmedi. Sekonder folikül çapı azalırken sekonder foliküllerin sayısı 200 mg/kg etanol ekstresi verilen grupta, kontrol grubuna kıyasla arttığı belirlendi. İzoflavon içeriği aktif ekstrakt üzerinde yüksek basınç kromatografi (HPLC) tekniği kullanılarak belirlendi. Etanol ekstraktında daidzein ve genistein miktarlarısırasıyla 3.851 μg/g ve 3.127 μg/g olarak belirlendi.

Öneri: Soya bitkisi fitoöstrojenlerin dişi genital sistemi üzerine doza bağlı olarak etkileri olabileceği ifade edilebilir.